شاخص‌های جدید علم‌سنجی:

  • شاخص ام(M-Index): شاخص هیرش هر پژوهشگر به طول مدت فعالیت پژوهشی وی بستگی دارد. زیرا با گذشت زمان، تعداد مقالات و استنادها به آن افزایش می­یاید. به همین جهت، برای مقایسه پژوهشگران در مراحل مختلف دوره فعالیت آنها، شاخص M معرفی شد. این پارامتر در نتیجه تقسیم شاخص هیرش هر پژوهشگر بر سن علمی وی به دست می آید. منظور از سن علمی، شمار سال­هایی است که از زمان انتشار اولین مقاله او می­گذرد.
  • شاخص جی(G Index): این شاخص توسط “لئو اگه” برای اندازه‌گیری کمّی برونداد علمی پژوهشگران علم فیزیک و سایر پژوهشگران پیشنهاد شده است. شاخص جی با استفاده از مجذور تعداد مقاله‌ها و مقایسه آن با مجموع استنادها در محاسبات، در واقع مقاله‌های پراستناد یک پژوهشگر را برجسته‌تر می‌کند. شاخص جی بالاترین تعداد ( g ) مقالات است که ۲ بار یا بیشتر به آن استناد شده باشد. این شاخص با استفاده از ضرایب خود، سعی دارد تا از تأثیر مقاله‌های پراستناد و کم استناد بر نتیجه‌گیری بکاهد و یکی از نواقص شاخص H را برطرف نماید. شاخص g برابر است با بالاترین رتبه در لیست نزولی مقالات به ترتیبی که g مقاله اول حداقل تعداد g۲ استناد دریافت کرده باشند و مجموع استنادهای مقاله‌ها تا g ، بزرگتر یا مساوی g۲ باشد. بنابراین شاخص g نویسنده در مثال زیر برابر خواهد بود با ۸ ، باید مجموعاً ۸ به توان ۲ یعنی ۶۴ ارجاع داشته باشیم که با جمع هشت عدد ۷۳ داریم که بزرگتر از ۶۴ است.
  • شاخص وای(Y-Index): شاخص وای برای ارزیابی سهم انتشارات نویسندگان، موسسات، و کشورها بکار می­رود. این شاخص به تعداد انتشارات نویسنده اول (corresponding author publications, RP) و انتشارات نویسنده مسئول (First author publications, FP) مربوط می­شود. شاخص وای شامل دو پارامتر است: عملکرد انتشار، j، که به کمیت انتشار مربوط می­شود و شخصیت انتشار، که به نسبت انتشارات نویسنده مسئول به انتشارات نویسنده اول را  مشخص می­کند.
  • ارزش متیو(Mathew- value): یکی از شاخص­های جدید علم­سنجی است که توسط موییج (mooij) در سال 2006 معرفی شد. در حقیقت، این شاخص، شکل اصلاح شده ضریب تاثیر است که آن را در یک دوره پنج ساله و در موضوعی خاص محاسبه می­کند. نحوه محاسبه آن تقسیم تعداد استنادها به مقاله­های یک نشریه در یک دوره پنج ساله بر تعداد مقاله­های همان نشریه در همان دوره زمانی است که عدد حاصل را با همین نسبت­ها در کل حوزه مورد پژوهش اندازه­گیری می­نماید. تعداد استنادها به کل مقالات یک نشریه در یک دوره پنج ساله، W؛ تعداد کل مقالات این نشریه در همین دوره پنج ساله، X؛ تعداد استنادها به مقالات آن نشریه در یک حوزه موضوعی خاص، Y؛ و تعداد کل مقالات این حوزه را Z می‌نامیم.
  • شاخص پای(-index π ): روش­های محاسبات شاخص­ها به­طور معمول از داده­های مرتبط با تمام مقالات استفاده می­کنند. این در حالی است که پیشرفت علمی را می­توان به انتشارات با استناد بالا نسبت داد. بنابراین، شاخص جدیدی به نام شاخص پای برای ارزیابی مقایسه­ای دانشمندان فعال در زمینه­های علمی مشابه پیشنهاد شد. این شاخص در سال 2009 توسط وینکلر ارائه شد. تعداد مقالات نشریه در مجموعه منتخبی از مقالات با استنادهای بالا (π p)، به صورت ریشه دوم کل مقالات تعریف می­شود. شاخص پای برابر است با صدمین استناد به بالاترین ریشه دوم (π p) کل مقالات نشریه ( pt) که  برحسب کاهش تعداد استنادها مرتب شده­­اند.
  • شاخص­های بومی و خاص: وجود برخی نواقص و محدودیت­ها در شاخص های ارائه شده در بالا، موجب شده تا بعضی از کشورهای پیشرفته، به منظور ارزیابی و سنجش علم، پژوهش، و فناوری در کشور خود براساس شرایط خاص خود، سیاست­های خاص و هدفمندی را اعمال کرده­اند و شاخص­های بومی و خاصی را تدوین کنند.



 

 

 

 

جستجوی فراگیر

در میان مقالات، طرح‌ها، پژوهشگران و اخبار جستجو کنید.