آموزش نظریهمحور؛ راهکاری مؤثر برای کاهش مصرف نمک و کنترل فشارخون
نشست خبری علمی در تاریخ 1404/9/22با حضور معاون محترم تحقیقات، محققین و جمعی از مدیران و کارشناسان معاونت تحقیقات و فناوری و اصحاب رسانه در سالن جلسات این معاونت برگزار شد.
استاد هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج از نتایج یک پژوهش آموزشی در این نشست خبر داد که نشان میدهد مداخله آموزشی مبتنی بر تئوری شناختی اجتماعی میتواند پایبندی بیماران مبتلا به فشارخون بالا به رژیم غذایی کمنمک را بهطور معناداری افزایش دهد.
به گزارش معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، دکتر سید فاضل زینتمطلق، عضو هیأت علمی رشته آموزش بهداشت و ارتقای سلامت و استاد راهنمای این پژوهش، با اشاره به اهمیت کنترل فشارخون گفت: فشارخون بالا یکی از مهمترین چالشهای سلامت عمومی است که نقش مستقیمی در بروز بیماریهای قلبیعروقی، سکته مغزی و نارسایی کلیوی دارد و کنترل آن بدون اصلاح رفتارهای تغذیهای، بهویژه کاهش مصرف نمک، امکانپذیر نیست.
وی افزود: این پژوهش با عنوان «تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر تئوری شناختی اجتماعی در پایبندی به رژیم غذایی کمنمک در بیماران مبتلا به فشارخون بالا شهر چرام» در قالب پایاننامه کارشناسی ارشد رشته آموزش بهداشت و ارتقای سلامت و با هدف بررسی اثربخشی آموزشهای نظریهمحور طراحی و اجرا شد.
به گفته دکتر زینتمطلق، این مطالعه بهصورت نیمهتجربی با طرح پیشآزمون–پسآزمون بر روی ۱۱۲ بیمار مبتلا به فشارخون بالا تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شهر چرام انجام شد. مداخله آموزشی به مدت یک ماه و طی هشت جلسه، با استفاده از آموزشهای مجازی و رسانههای آموزشی متنوع از جمله پوستر، تیزر، فایل صوتی و مطالب آموزشی اجرا گردید.
وی با اشاره به نوآوریهای این پژوهش تصریح کرد: در این مطالعه، آموزشها بر اساس سازههای کلیدی تئوری شناختی اجتماعی شامل خودکارآمدی، خودتنظیمی و حمایت اجتماعی خانواده و دوستان طراحی شد و علاوه بر سنجش پرسشنامهای، اندازهگیری سدیم ادرار ۲۴ ساعته بهعنوان یک شاخص عینی پایبندی به رژیم غذایی کمنمک مورد استفاده قرار گرفت.
استاد راهنمای این طرح با بیان نتایج پژوهش اظهار داشت: *یافتهها نشان داد پس از اجرای مداخله آموزشی، در گروه مداخله افزایش در خودکارآمدی، خودتنظیمی، حمایت اجتماعی و کاهش میزان سدیم دفعشده در ادرار مشاهده شد، در حالی که در گروه کنترل تغییری گزارش نگردید. این نتایج نشاندهنده اثربخشی بالای آموزشهای مبتنی بر نظریه در اصلاح رفتارهای تغذیهای بیماران است.*
وی افزود: نتایج این پژوهش کاملاً کاربردی بوده و میتواند بهعنوان یک بسته آموزشی استاندارد در مراکز بهداشتی درمانی و در برنامههای مراقبت از بیماران مبتلا به فشارخون بالا مورد استفاده قرار گیرد و نقش مؤثری در کاهش مصرف نمک، کنترل بهتر فشارخون و پیشگیری از عوارض بیماری داشته باشد.
دکتر زینتمطلق در پایان با تأکید بر ضرورت حمایت از پژوهشهای کاربردی، خواستار توجه بیشتر مسئولان حوزه سلامت به توسعه مداخلات آموزشی نظریهمحور و بهرهگیری از نتایج تحقیقات در سیاستگذاریها و برنامههای اجرایی نظام سلامت شد.
این پژوهش در دانشکده بهداشت و علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی یاسوج انجام شده است.